We do better when we know

การดูแลสุนัขตั้งท้อง

โดยเฉลี่ยแม่สุนัขจะใช้เวลาตั้งครรภ์ประมาณ 2 เดือน หากนับจากวันที่ผสมพันธุ์วันแรกก็จะตั้งท้องนานประมาณ 57-72 วัน แต่หากนับจากวันไข่ตก(ถ้ารู้) การตั้งครรภ์จะใช้เวลาประมาณ 62 – 64 วัน

คล้ายๆกับคนเรา ช่วงการตั้งครรภ์ของสุนัขสามารถแบ่งออกได้เป็นสามไตรมาส โดยไตรมาสหนึ่งๆ จะใช้เวลายาวนานประมาณ 21 วัน (หรือ 3 สัปดาห์) ในขณะที่สำหรับคน ไตรมาสหนึ่งๆจะใช้นานประมาณ 3 เดือน

ไตรมาสแรก (หรือ 3 สัปดาห์แรก)

แม่สุนัขอาจดูปกติเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น แต่เมื่อเข้าใกล้ปลายไตรมาสแรก ร่างกายจะมีภาวะการเปลี่ยนแปลงทางฮอร์โมน อาจทำให้มีอาการแพ้ท้อง ดูเพลีย กินข้าวน้อยลง อาเจียน หากเป็นเช่นนี้ เจ้าของอาจดูแลให้อาหารจำนวนครั้งละน้อย แต่บ่อยหลายมื้อแทนที่จะเป็นมื้อใหญ่อย่างที่เคยก่อนตั้งครรภ์

ในช่วงสัปดาห์ที่ 3 เจ้าของอาจพาแม่สุนัขไปหาสัตวแพทย์เพื่อทำการยืนยันการตั้งครรภ์ และเพื่อตรวจร่างกายโดยทั่วไป (คล้ายๆคนเราที่ต้องไปฝากครรภ์ตั้งแต่ท้องยังอ่อน) หากที่คลินิกมีเครื่องอัลตร้าซาวน์ เราก็อาจจะเห็นลูกสุนัขในท้องได้ (มักเห็นเป็นตัวเล็กๆ ได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 3 สัปดาห์ขึ้นไป)

ไตรมาสที่สอง (สัปดาห์ที่ 4-6)

ท้องจะใหญ่ขึ้นอย่างชัดเจน เต้านมและหัวนมก็จะใหญ่ขึ้นตามธรรมชาติ แม่สุนัขจะกินอาหารมากขึ้น เจ้าของควรเพิ่มปริมาณอาหารให้มากขึ้น และมีคุณค่าทางโภชนาการที่เหมาะสม

อาหารเสริมจำเป็นหรือไม่

สิ่งสำคัญคือ การได้รับอาหารที่มีความสมดุลทางสารอาหาร เมื่อให้อาหารเพียงพอ ก็ไม่มีความจำเป็นต้องเสริมแคลเซียม เพราะการให้แคลเซียมและวิตามินดีที่มากเกินไป อาจเหนี่ยวนำให้เกิดภาวะคลอดยาก รวมทั้งอาจเกิดภาวะผิดปกติในลูกสุนัขได้ เช่น การพอกของแคลเซียมตามเนื้อเยื่ออ่อน ภาวะผิดรูปของอวัยวะต่างๆ เป็นต้น

ไตรมาสที่สาม (สัปดาห์ที่ 7-9)

ท้องที่ใหญ่ขึ้นอาจแกว่งไปมาเวลาเดิน ดูตลกในบางครั้ง เจ้าของอาจสังเกตเห็นลูกสุนัขดิ้นหรือขยับตัวในท้องแม่สุนัขได้ ช่วงนี้แม่สุนัขจะมีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว กินอาหารมากขึ้นมากกว่าไตรมาสที่สอง เพราะช่วงนี้ลูกสุนัขโตเร็วมาก เจ้าของจำเป็นต้องจัดอาหารแต่ละมื้อให้มีปริมาณมากตามความต้องการของแม่สุนัข เจ้าของอาจพาแม่สุนัขเดินออกกำลังกายเบาๆด้วยเพื่อลดความเสี่ยงการคลอดยาก 

เจ้าของสามารถพาแม่สุนัขไปหาสัตวแพทย์อีกครั้งในช่วงไตรมาสนี้ เพื่อประเมินว่า มีความเสี่ยงการคลอดยากหรือไม่ มีอุ้งเชิงกรานที่แคบเกินไปสำหรับการคลอดธรรมชาติหรือไม่ หากเป็นเช่นนั้น ก็จะต้องประเมินความเป็นไปได้ในการผ่าท้องคลอดหากจำเป็น

เมื่อใกล้กำหนดคลอด จะสังเกตเห็นได้ว่า แม่สุนัขจะเริ่มเบื่ออาหารซึ่งเป็นสัญญาณบ่งบอกเจ้าของให้เตรียมตัวจัดที่ทางเตรียมสำหรับกระบวนการคลอดลูก และเมื่อถึงวันคลอด แม่สุนัขจะเริ่มขุดคุ้ยที่นอน หรือตามพื้น พฤติกรรมการขุดแบบนี้ เป็นตัวบ่งชัดเจนว่าใกล้คลอดเต็มทีแล้ว (กำลังจะออกมาแล้ว)

การใช้ยาและวัคซีนช่วงตั้งครรภ์

ระหว่างตั้งท้องไม่ควรฉีดวัคซีนให้กับแม่สุนัข โดยเฉพาะวัคซีนที่มีเชื้อเป็น และควรได้รับยาเท่าที่จำเป็นเท่านั้น ดังนั้นจึงควรฉีดวัคซีนและถ่ายพยาธิให้กับแม่สุนัขในช่วงก่อนเป็นสัด

สพ.ญ. พจมาน วัชราภิชาต
Latest posts by สพ.ญ. พจมาน วัชราภิชาต (see all)